Frisse temperaturen, regen en wind, vroeg donker: het noordelijk halfrond maakt zich op voor de winter en ons lichaam doet lustig mee. We wikkelen ons in dekens als we tv-kijken, wisselen pumps voor laarzen en halen de regenjas uit de kast. Ook ons haar wordt beïnvloed: het valt nog meer uit dan anders.
Dat blijkt uit een langdurige studie van Zweedse wetenschappers bij 800 vrouwen over zes jaar. Tijdens de herfstmaanden verloren de vrouwen het meest haar. Dat ligt niet echt aan de herfst zelf, maar aan de levenscyclus van haar.
De cyclus van haar
Een haar groeit tussen twee en zes jaar. Voor het uitvalt, zit het twee tot zes maanden in een soort 'haarrust', ook gekend als de telogenfase. Over het algemeen genomen is 90 procent van ons haar aan het groeien, terwijl de rest zich in die rustfase bevindt.
Die rustfase duurt zo'n twee tot zes maanden, met een gemiddelde van 100 dagen. Nadat een haar is uitgevallen, rust de haarfollikel nog eens drie maanden, voor het nieuw haar begint te produceren. Dagelijks verliezen we zo'n 40 tot 120 haren.
Piek in juli
Twee tot zes maanden voor de herfst: dat is de periode van pakweg maart tot en met juli. De haren die in die periode in rust gaan, hebben veel kans om uit te vallen tijdens de herfst. Dat komt overeen met het onderzoek, dat vaststelde dat we in juli het meeste 'rustende' haar hebben, dat gemiddeld 100 dagen later (ergens in oktober dus) uitviel.
De reden dat we 'vasthouden' aan ons haar tijdens de zomer, zou kunnen zijn om onze hoofdhuid te beschermen tegen de schadelijke, felle zomerzon. In de herfst, als het frisser wordt en de zon minder fel brandt, is het dus nuttig om de overbodige haren te verliezen.
Haar als barometer
Al is de herfst natuurlijk niet de enige reden waarom haar uitvalt. Onze haren kunnen beschouwd worden als een soort gevoelige barometer, die aanwijst of het lichaam ergens tegen vecht. Haren zijn niet noodzakelijk voor ons overleven, dus als het lichaam moet kiezen tussen vitale organen weer gezond maken of het haar, dan kiest ze voor het eerste.
Dit zijn 9 andere belangrijke oorzaken van haaruitval.
1) Medicatie
Bepaalde medicatie zorgt ervoor dat haar in de rustfase terecht komt en daardoor enkele maanden later uitvalt. Bij pillen tegen acné, hoge bloeddruk, bloedverdunners, antidepressiva en infectiewerende medicatie is haaruitval een gekend neveneffect.
2) IJzertekort
Vrouwen in de premenopauze verliezen vaak hun haar door een tekort aan ijzer. Dit mineraal hecht zich gemakkelijk aan het proteïne ferritine, dat zowel de productie van haarcellen stimuleert als beschermt tegen haaruitval. Zonder ijzer, lukt dat minder goed.
Onevenwichtige voeding, menstruatie, bevallingen en coeliakie zijn de belangrijkste redenen voor dit ijzertekort. Voor extra ijzer in je voeding eet je best (rood) vlees, eigeel, groene bladgroenten en granen. Vitamine C helpt de absorptie van ijzer, tannine (zoals in zwarte thee) blokkeren die absorptie.
3) Polycystische eierstokken
Deze aandoening maakt dat vrouwen extreem veel testosteron aanmaken. Dat stimuleert haargroei, behalve op het hoofd waar het haar begint uit te vallen. Andere neveneffecten zijn acne, depressie en gewichtstoename. Een anticoncetiepil die het testosterongehalte verlaagt, zoals Yasmin, kan helpen.
4) Seborroïsch eczeem
Seborroïsch eczeem is een huidaandoening waarbij droge schilfers ontstaan. Dat komt omdat de huid zich sneller deelt dan normaal en de afgestorven cellen in 'pakketjes' loslaten. Het is onschadelijk, maar kan wel behoorlijk wat jeuk veroorzaken. Roos, de gewone huidschilfers, zou een lichte variant zijn van dit eczeem, dat ook wel eens verward wordt met psoriasis maar er niets mee te maken heeft.
Het zorgt voor haaruitval omdat de plakken schilfers zich vormen rond de haarschachten en deze zo 'versmachten', wat het haar doet uitvallen. Een medische behandeling verwijdert de eczeem en doet het haar terug groeien.
5) Crashdieet
Wie te streng dieet, en vooral koolhydraten schrapt, kan naast de kilo's ook de haren zien verdwijnen. Waarom? Simpel: je lichaam krijgt niet voldoende energie (calorieën en suikers). Ook al eet je voldoende proteïnen en ijzer, zonder energie kan het haar niet groeien. Bij een dieet, geef je je lichaam minder energie die dan in eerste instantie naar de organen en hersenen gaan terwijl haar en nagels 'afzien'.
6) Schildklierproblemen
Een te actieve of net een te weinig actieve schildklier kan het haar doen uitdunnen. Dit is vaak het geval in pas bevallen vrouwen of als het in de familie zit. De schildklier regelt namelijk de lichaamsprocessen, zoals het metabolisme en problemen daarmee kunnen de timing van de haargroei verknoeien.
In plaats van enkele maanden te rusten, valt het al na enkele weken uit bijvoorbeeld, of het groeit niet tot zijn normale lengte. Ook deze aandoening kan behandeld worden, en het haarverlies zou volledig ongedaan moeten gemaakt worden.
7) De anticonceptiepil
Alle anticonceptiepillen bevatten progestogenen, synthetische hormonen die het effect van het natuurlijke hormoon progesteron imiteren; Zij voorkomen dat een bevruchte eicel zich kan innestelen in de baarmoederwand. Sommige van deze progestogenen zijn goed voor het haar, andere minder. Vraag meer info aan je dokter of apotheker.
Tijdens de menopauze daalt de hoeveelheid oestrogenen, wat ook kaalheid bij vrouwen kan veroorzaken omdat het testosteronniveau daalt.
8) Overgewicht
Te veel kilo's meedragen verhoogt het risico op metabolisch syndroom, een voorbode van type 2-diabetes. Het insulineniveau is dan te hoog, en dat kan op zijn beurt een te hoog niveau testosteron creëren, waardoor het risico op kaalheid weer opduikt.
9) Stress
Ook stress kan leiden tot haarverlies, omdat het de haren dwingt tot de rustfase voor ze daar aan toe zijn. Chronische stress kan ook het immuunsysteem in overdrive dwingen, zodanig dat de witte bloedcellen de haarfollikels gaan aanvallen en dus tot haaruitval lijden.
Ook na traumatische ervaringen, zoals een zware aardbeving of een ongeval, kan tot een zeer specifieke vorm van haaruitval lijden alopecia areata of 'plaatselijke kaalheid' waarin kale plekken in de haardos ontstaan. Dit treft ongeveer twee procent van de bevolking. (edp)
