3 generaties over leeftijd

'De 1ste rimpel zorgt voor paniek, de 10de voor rust'

Een dame vraagt men niet naar haar leeftijd, zegt de etiquette. Worstelen vrouwen dan echt zo erg met de tand des tijds? En wat doen ze in dat geval om deze persona non grata zo lang mogelijk buiten de deur te houden? Goed Gevoel zette zes vrouwen tussen 22 en 67 jaar rond een tafel en hoorde hen uit over 'het nulletje', de eerste rimpel en uiteraard: de Eeuwige Jeugd.

Dianne (45), onderwijzeres met loopbaanonderbreking, 2 kinderen

Yvonne (67), huismoeder, 3 kinderen

Tinne (39), kleuterleidster

Eline (22), parttime televerkoopster

Lieve (44), maatschappelijk werkster

Hilde (57), ambtenaar, 1 zoon

Wanneer groeide bij jullie het besef dat jullie niet eeuwig jong zouden zijn?

Yvonne: 'Bij mij is dat besef er eigenlijk nog niet zo lang geleden gekomen. Ik ben pas echt van het leven beginnen profiteren op mijn 42ste, toen mijn drie kinderen het huis uit waren. Maar een paar jaar geleden ben ik een beetje met mijn gezondheid beginnen sukkelen, en dan pas kwam het besef dat ik hier niet voor eeuwig zal rondlopen. Ik denk dat dat een van de ergste dingen is die een mens kan overkomen: een jong hart in een lichaam dat niet meer mee wil.'

Hilde: 'Ik voel me niet ouder dan twintig jaar geleden. Als ik een avondje uit ben geweest, voel ik wel dat er wat slijtage op mijn recuperatievermogen komt, maar daar ga ik het niet voor laten, hoor.' (lacht)

Dianne: 'Ik hoor het jullie graag zeggen, maar bij mij ligt dat toch enigszins anders. Toen ik in de dertig was, geloofde ik nooit in de onheilsvoorspellingen over 'hét nulletje' van de veertig. Maar eerlijk gezegd, nu ik al een paar jaar in de veertig ben, voel ik me toch wat minder bruisend. Vroeger heb ik ook nooit veel van potjes en zalfjes moeten weten, maar samen met de eerste rimpel heb ik, toen ik veertig werd, ook de eerste crème 'voor de rijpere huid' gekocht. Dat cijfertje vier in mijn leeftijd is een echte mijlpaal geweest.'

Lieve: 'Voor mij ook, maar dan wel om een andere reden. Toen ik jonger was, had ik nooit echt behoefte aan kinderen. Ik dacht altijd: 'Op mijn veertigste kan het ook nog.' Toen die veertig er kwam, had ik daar dan ook geen enkel probleem mee want 'het kon nog'. Tot ik op mijn tweeënveertigste ziek werd en mijn baarmoeder verwijderd moest worden. Toen kwam plots het harde besef dat ik nooit kinderen zou krijgen, terwijl het steeds dat vooruitzicht was geweest dat me onwillekeurig jong hield. Vanaf toen is de angst voor de aftakeling beginnen groeien.'

Hilde: 'Feit is dat je op je veertigste beseft dat je over de helft zit en dat is wel een vreemde gewaarwording. Ik heb dat nulletje er bewuster zien bijkomen dan dat van de vijftig.'

Is veertig worden dan een reden geweest om meer uit het leven te halen?

Hilde: 'Zeker, eens de veertig voorbij stel je bepaalde zaken en beslissingen veel minder uit dan ervoor omdat je beseft dat er niet zoveel tijd meer over is. Ik ben met mijn tijd beginnen omspringen als met kostbaar water.'

Dianne: 'Ik voelde het net hetzelfde aan: het was alsof al mijn to do's ineens een voor een moesten afgehandeld worden.'

Yvonne: 'De enige to do die ik na mijn veertigste had, was profiteren van het leven! En dat ben ik dan ook met volle overtuiging gaan doen. De eerste helft van mijn leven is voor mijn kinderen en mijn man geweest, nu is het mijn beurt. Soms kan ik het niet geloven dat ik al 67 jaar ben.'

Tinne: 'Met mijn 39 ben ik het ultieme grensgeval. Ik heb de laatste tien jaar een behoorlijk fijn leven gehad en nooit echt bij ouder worden stilgestaan, maar nu zie ik er echt tegenop om volgende maand veertig te worden. Die angst komt niet echt voort uit mezelf, want ik voel me allesbehalve oud, maar ik hoor zo vaak van mijn omgeving en in de media dat het vanaf je veertigste alleen maar bergafwaarts gaat. Ik zie dat nulletje echt niet met plezier komen.'

Men zegt wel eens: 'Op dertig sluit je de deur naar de zorgeloosheid.' Hebben jullie dat ook zo ervaren?

Dianne: 'Helemaal niet. Op mijn dertigste begon ik pas een beetje tot rust te komen. De kinderen waren al wat zelfstandiger, mijn carrière liep goed, mijn huis was voor een deel afbetaald, ik was in topconditie... Allemaal factoren die ertoe bijdroegen dat ik aan dertig zijn heel goede herinneringen overhoud.'

Hilde: 'Ik vond het vooral leuk dat ik vanaf mijn dertigste professioneel eindelijk wat meer au sérieux genomen werd. Plots was ik 'mevrouw' en werd er naar mij geluisterd.'

Lieve: 'Ik had op mijn dertigste het gevoel net uit de pampers te komen, eindelijk was ik in de startblokken van het leven beland. Tussen de dertig en de veertig heb ik echt een hele toffe tijd gehad.'

Eline: 'Als ik jullie bezig hoor, wou ik bijna dat het voor mij ook al zover was. Ik besef nu meer dan ooit dat ik nog maar aan het begin van mijn leven sta en dat alles nog moet gebeuren. Ik ben bijvoorbeeld onlangs ontslagen en dat was een serieuze opdoffer voor mijn zelfvertrouwen. Jong zijn is erg leuk en ik geniet ervan, maar stilaan begint de onzekerheid door te wegen. Ga ik ooit mijn droomjob vinden? Ga ik een leuke man tegenkomen en kinderen krijgen? Het zijn allemaal nog grote vraagtekens...'

Hilde: 'Maar de tijden zijn ook veranderd, hé. Als je vroeger op je 25 niet getrouwd was en geen kinderen had, was er iets mis. Nu is het eerder omgekeerd, een twintigjarige achter een kinderkoets wordt nagestaard. Dus je hebt nog tijd genoeg, geniet van het hier en nu, vertrouw op je eigen kunnen en alles zal zichzelf wel uitwijzen.'

Wat houdt jullie jong?

Yvonne: 'Ik probeer mij dagelijks met zoveel mogelijk jonge mensen te omringen, dat werkt beter dan de duurste antirimpelcrème. Ik moet zelfs eerlijk bekennen dat ik zo weinig mogelijk met mensen van mijn eigen ouderdom omga omdat hun gezaag me zo snel begint tegen te steken.'

Hilde: 'Ik merk dat bij mijn leeftijdgenoten ook: sinds ze de vijftig voorbij zijn, kunnen ze over niks anders meer praten dan over hun gezondheidskwaaltjes en hun kleinkinderen. Daar bedank ik vriendelijk voor. Ik ga binnenkort met een collega naar Parijs. Ze is 25, maar ik voel me veel meer verbonden met haar dan met die oude knarren van mijn leeftijd.' (lacht)

Het spreekwoord zegt: 'Kinderen houden je jong.' Werkt dat ook in de praktijk?

Dianne: 'Integendeel! Als er twee mensen zijn die me op tijd en stond oud doen voelen, zijn het mijn kinderen wel. Iedere keer dat ze me op een 'zou je dat wel doen op jouw leeftijd?' trakteren, voel ik me behoorlijk onzeker. Wanneer ik een nieuwe trui koop en mijn kinderen hebben er commentaar op, dan zal ik ze in de kast laten hangen. Alleen tussen mij en mijn jeansbroek komen ze niet.'

Yvonne: 'Ik zet af en toe graag een stapje op de dansvloer en mijn kinderen wijzen mij er dan op dat dat toch niet meer past voor mijn leeftijd. Maar ik trek er mij niets van aan, hoor! Zolang ik mij maar amuseer.'

Eline: 'Ik zal nooit kritiek hebben op mijn moeder omdat ze zich te hip kleedt. Integendeel, ik geef juist commentaar wanneer ze zich te stijf kleedt. Hoe zotter, hoe liever. Het is toch leuker om een vlot geklede moeder te hebben dan een grijze muis?'

Impliceert ouder worden afscheid nemen van jeugddromen?

Hilde: 'Als jong meisje wou ik in mijn leven veel van de wereld zien. Ik ben er nu 58 en er is van reizen nog niet veel in huis gekomen. Maar eens ik met pensioen ben, ga ik proberen alsnog een stukje van die droom te realiseren.'

Yvonne: ''Begin er dan maar snel aan want voor je het weet, heb je de boot gemist. Er is niets tegen je dromen verwezenlijken in de herfst van je leven, maar wanneer je gezondheid je in de steek laat, is het snel winter.'

Dianne: 'Dromen? Welke dromen? Ik wenste op mijn twintigste niet meer dan een huis, man en kinderen. Daar eindigde mijn droom. Het is pas de laatste jaren dat ik steeds meer nieuwe dingen ontdek. En toch, als ik terugkijk, heb ik in mijn leven al meer gedaan dan ik als jong meisje voor mogelijk had gehouden.'

Tinne: 'Ik ben onlangs beginnen paardrijden en nu denk ik vaak: 'Waarom ben ik daar niet vroeger mee begonnen? Wat als ik het binnen tien jaar niet meer kan?''

Yvonne: 'Daar moet je niet aan denken. Het leven vliegt al snel genoeg voorbij dat je nu al niet moet zitten piekeren over wat je binnen twintig jaar niet meer gaat kunnen.'

Tinne: 'Ik vrees dat veertig worden me momenteel wat parten speelt. Maar als ik jullie allemaal bezig hoor, moet het beste nog komen!'Ouder worden is dus minder erg dan men soms laat uitschijnen?

Hilde: 'Zeker. De jaren leren je de dingen te relativeren. Zaken waarvoor ik vroeger door het lint ging, kan ik nu veel beter verdagen. Ik wil niet zeggen dat ik alles weglach, maar ik kan alles herleiden tot zijn ware grootte en dat is een erg aangenaam gevoel.'

Lieve: 'Dan hoop ik dat dat relativeringsvermogen bij mij snel de kop opsteekt. Ik ga nog bijna elke dag uit mijn dak. Een beetje rust zou dus welkom zijn.'

Hilde: 'Je bent er nog te jong voor. Eens de vijftig gepasseerd, komt het wel.'

Worstelen mannen meer of minder met rimpels en grijze haren?

Yvonne: 'Ik denk dat mannen er evenveel of even weinig last van hebben als vrouwen. Ik ken een man die al maanden met een depressie worstelt omdat hij geplaagd wordt door het besef dat hij in de laatste fase van zijn leven is aanbeland. Mijn man daarentegen is er zeventig en die gaat fluitend door het leven.'

Tinne: 'Mijn man is onlangs vijftig geworden en hij heeft het daar heel moeilijk mee. Plots wil hij nog honderd en een zaken doen en is hij voortdurend gehaast, alsof Piet Hein al achter zijn sloffen zit.'

Dianne: 'Feit is wel dat mannen het enkel moeilijk hebben met het zich bewust zijn van hun sterfelijkheid. Vrouwen hebben dat ook, maar zij worstelen bovendien met de vergankelijkheid van hun schoonheid. Dat maakt het, denk ik, voor ons nog een pak moeilijker. Een man die rimpels en grijs haar krijgt, wordt 'interessant' en 'gedistingeerd' genoemd, een vrouw wordt gewoon oud.'

Klopt de stelling dat je met het ouder worden steeds meer op je moeder begint te lijken?

(in koor) 'Ja!'

Lieve: 'Soms zie ik mezelf bezig op een manier die ik vroeger van mijn moeder verachtte. Mijn man herkent dat ook en is dan zo vriendelijk me daarop te wijzen.'

Hilde: 'Ik zeg steeds tegen mijn man en kinderen: 'Waarschuw me als ik op mijn moeder begin te lijken', maar ondanks mijn alertheid sluipt het op een of andere manier toch af en toe binnen en sta ik dezelfde boutades te declameren als zij.'

Wat doen jullie om de tand des tijds tegen te gaan?

Hilde: 'Ik ben steeds behoorlijk tevreden geweest over mijn lichaam, tot ik enkele jaren geleden behoorlijk begon te verdikken. Ik voelde me niet goed meer in mijn vel en heb een jaar geleden een vermageringskuur gevolgd. Ik ben nu dertien kilo lichter en door het vele water drinken en gezond eten ziet ook mijn huid er een stuk beter uit. Ik voel me momenteel erg goed in mijn vel.'

Eline: 'Zelfs ik ben daar al mee bezig. Een vriendin van mijn moeder is tegen de vijftig en heeft nog een erg mooie huid. Ze gaf mij de raad om vanaf mijn twintigste altijd een dagcrème te gebruiken en mijn huid 's avonds altijd goed te reinigen. Met haar gezicht voor ogen doe ik dat trouw, want als ik uit de pukkels ben, wil ik niet meteen rimpels hebben.' (lacht)

Dianne: 'De eerste keer dat je een antirimpelcrème moet gebruiken, is niet zo leuk. Daarbij komt dat het spul plakkeriger is dan een gewone crème. Ik kies wel steeds voor hetzelfde product. Ooit raakte ik in gesprek met een vrouw, ze was 65 en had nog een babyhuidje. Ze was apothekersassistente geweest en heeft me RoC aangeraden, waarvan ik sindsdien nog niet afgestapt ben.'

Yvonne: 'Ik smeer al jaren ouderwetse Nivea en ik vind dat mijn huid er ook nog best mag wezen.'

Zouden jullie op een bepaald moment een facelift overwegen?

Yvonne: 'Scalpels zijn niet aan mij besteed. Tijdens zo'n facelift snijden ze in je gezicht om alles achter je oren te trekken. Ik moet er niet aan denken.'

Hilde: 'Ik ben een tijdje geleden naar een voorstelling van nieuwe facelifttechnieken geweest en wat Yvonne beschrijft, gebeurt heus niet meer. Tegenwoordig is een facelift geen zwaardere ingreep dan naar de tandarts gaan. Momenteel ben ik er nog niet aan toe, maar mocht het binnen tien of twintig jaar nodig zijn, zou ik het eventueel wel overwegen.

Tinne: 'Aan mij is het niet besteed. Ik vind een oud, gerimpeld en doorleefd gezicht prachtig, dus ik zou mij zeker nooit laten liften.'

Lieve: 'Plastische chirurgie zou enkel een hulpmiddel mogen zijn voor vrouwen die er ouder uitzien dan hun werkelijke leeftijd. Als een vrouw van 45 een erg gerimpelde en uitgezakte huid heeft, vind ik het niet abnormaal dat ze daar iets aan wil laten doen, maar een vrouw van 60 die eruit wil zien als een van 30, vind ik ronduit belachelijk en onnatuurlijk.'

Tot slot: welke oudere vrouw vinden jullie het mooist?

(in koor) 'Cathérine Deneuve! Zou zij zich hebben laten liften?'

Door Famke Robberechts
(Goed Gevoel, juni 2001)