De tweede regering onder leiding van Yves Leterme heeft net vijf maanden en één dag bestaan. Leterme volgde op 25 november 2009 zijn partijgenoot Herman Van Rompuy op, die voorzitter van de Europese Raad werd. Van Rompuy zelf werd premier nadat Yves Leterme ontslag nam door de Fortis-affaire. Sinds het begin van de legislatuur heeft Leterme vijf maal zijn ontslag aangeboden aan de koning: tweemaal als formateur en driemaal als premier (eenmaal niet aanvaard).
Yves Leterme kwam in juni 1997 in de Kamer als opvolger van Paul Breyne, die tot gouverneur van West-Vlaanderen was benoemd. In 1999 werd hij herkozen en in januari 2001 werd Leterme, die een ACW-stempel heeft, fractieleider.
Leterme zette zijn eerste stappen in de politiek als ondervoorzitter van de toenmalige CVP-jongeren. In 1989 werd hij adjunct-secretaris-generaal van de partij. Later werd hij nationaal secretaris. Leterme werkte ook als administrateur bij het Europees Parlement en is een gewezen auditeur bij het Rekenhof.
Yves Leterme behaalde bij de federale verkiezingen in mei 2003 een mooie score en loste Stefaan De Clerck af aan het hoofd van de partij. Als CD&V-voorzitter zette hij het kartel met N-VA op poten, wat de partij vleugels gaf in de Vlaamse verkiezingscampagne waarin Leterme zich profileerde als kandidaat-minister-president.
Populairste politicus van Vlaanderen
Hoewel hij het imago van grijze muis toebedeeld kreeg, groeide de West-Vlaming uit tot de populairste politicus van Vlaanderen. Hij slaagde er ook in zijn partij een nieuw elan te geven en uit het slop te halen. Na de verkiezingsoverwinning van CD&V/N-VA op 13 juni 2004 werd hij minister-president. Hij profileerde zich als goed bestuurder aan het hoofd van een investeringsregering, die uitvoert wat ze belooft.
Terwijl Jo Vandeurzen de fakkel aan het hoofd van de partij overnam, bleef Leterme de politieke leider. Hij loodste CD&V bij de lokale verkiezingen van oktober 2006 naar een tweede overwinning. Bij de federale verkiezingen van 10 juni 2007 werd het kartel, na twee legislaturen in de oppositie, opnieuw de grootste formatie van het land. Leterme zelf haalde met zijn 800.000 voorkeurstemmen een monsterscore.
Uitschuivers
Leterme maakte zich in de aanloop naar de verkiezingen niet populair in Franstalig België, onder meer door zijn uitspraak dat Franstaligen in de rand niet in staat zouden zijn Nederlands te leren. Het was niet zijn enige uitschuiver. Hij veroorzaakte nog deining door zijn verwijzing naar Radio Mille Colinnes toen hij het over de RTBF had en zong de Marseillaise terwijl hem gevraagd werd de Brabançonne te zingen.
Leterme was uiteindelijk tweemaal formateur, maar moest zowel in augustus als in december 2007 de handdoek in de ring gooien. Intussen keurde de Kamercommissie Binnenlandse Zaken op 7 november 2007 de splitsingsvoorstellen goed dankzij de numerieke meerderheid van de Vlamingen. Daarop startte een carrousel van belangenconflicten van de Franse gemeenschap, het Waalse gewest, de Franse gemeenschapscommissie (Brussel) en de Duitse gemeenschap. Dat laatste belangenconflict kwam rond Pasen 2010 ten einde, wat de communautaire koorts weer deed toenemen.
Yves Leterme kreeg voor zijn aanpak veel kritiek te verwerken, maar werd er binnen zijn eigen partij om geprezen zijn programma niet te hebben opgeofferd voor de Wetstraat 16. Als minister bevoegd voor Institutionele Hervormingen leidde hij de zogenaamde Octopuswerkgroep die de staatshervorming moest voorbereiden.
Wederoptreden
Toen het echte akkoord werd afgesloten over een eerste ronde in de staatshervorming lag hij, geveld door een inwendige maagdarmbloeding, in het UZ Leuven. Hij was drie weken buiten strijd en kon als Begrotingsminister ook de opmaak van de begroting 2008 niet meemaken. Op 2 maart 2008 maakte hij zijn wederoptreden in de Wetstraat.
Op 20 maart 2008 gaf Guy Verhofstadt officieel de fakkel door aan Leterme. De ploeg van Leterme I die de eed aflegde bij de koning telde 14 ministers en zeven staatssecretarissen. In zijn regeringsverklaring in de Kamer wil de nieuwe premier "met haalbare en herkenbare plannen het vertrouwen van de mensen in de politiek versterken".
Voor een akkoord over de staatshervorming werden diverse deadlines naar voren geschoven. "Hou rekening met een mislukken", zei Leterme al begin juli. Er werd veel overlegd tussen de Vlaamse en Franstalige partijen, maar een akkoord werd niet bereikt. Op 14 juli 2008 bood Leterme zijn ontslag aan bij de koning. Die laatste weigerde het ontslag en stelde drie koninklijke bemiddelaars aan die de onderhandelingen over de staatshervorming nieuw leven moesten inblazen.
Op 19 september stelden de koninklijke bemiddelaars hun verslag voor. Ze slaagden er niet in een consensus te bereiken over de aanpak van Brussel-Halle-Vilvoorde. Twee dagen later zei de N-VA zijn steun aan de regering-Leterme op. Het kartel CD&V-N-VA was daardoor dood, zowel op Vlaams als nationaal niveau, besliste de algemene vergadering van de CD&V op 23 september.
Fortis
Toen de financiële crisis ook de Belgische grootbanken trof, schakelde de regering-Leterme een versnelling hoger. Eind september kwam Fortis onder druk op de financiële markten. Op 28 september 2008 besliste de regering Fortis tijdelijk te nationaliseren. Een kleine week later sloten België en Nederland een akkoord over de verkoop van alle activiteiten van Fortis in Nederland. Uiteindelijk verkocht België op 5 oktober de resterende Belgische bank- en verzekeringsactiviteiten aan het Franse BNP Paribas.
Vooral de kleine aandeelhouders reageerden fel. Advocaat Mischaël Modrikamen en Deminor, dat de kleine aandeelhouders vertegenwoordigt, vroegen de opschorting van de verkoop van de Belgische activiteiten van Fortis aan BNP Paribas.
Vrijdag 12 december 2008 gaf het hof van beroep van Brussel de Fortis-aandeelhouders die het kantoor van Modrikamen vertegenwoordigt over de hele lijn gelijk. Alle beslissingen die de Fortis-holding op 3, 5 en 6 oktober nam, moesten door de aandeelhouders goedgekeurd worden. De participatie van de Belgische staat in Fortis Bank werd voor 65 dagen bevroren.
Brief van Cassatie
Woensdag 17 december 2008 zei de eerste voorzitter van het Hof van Cassatie dat in het dossier-Fortis minstens de indruk is gewekt dat de scheiding der machten niet werd gerespecteerd en dat de uitvoerende macht geprobeerd heeft een rechterlijke uitspraak te beïnvloeden. Een dag later kreeg de premier aanvankelijk de steun van zijn eigen partij en de Franstalige meerderheidspartijen, maar 's middags circuleerde in de Kamer een brief aan Kamervoorzitter Herman Van Rompuy waaruit bleek dat er voor Cassatie duidelijk sprake was van beïnvloeding van het gerecht. Yves Leterme bood het ontslag van zijn regering aan de koning aan. Met hem verdwenen ook Jo Vandeurzen en Inge Vervotte uit de regering. Leterme werd opgevolgd door Herman Van Rompuy.
Leterme nam zijn zitje in de Senaat terug op. Na een half jaar in de luwte keerde hij op 17 juli 2009 terug op het voorplan als minister van Buitenlandse Zaken in opvolging van Karel De Gucht, die Europees commissaris werd. Wanneer Herman Van Rompuy in november de kans kreeg om de eerste voorzitter van Europese Raad te worden, keerde Yves Leterme, minder dan een jaar na zijn ontslag terug naar de Wetstraat 16. Hij legde de eed af op 25 november.
Economische crisis en begrotingsperikelen
De regering Leterme II stond in het teken van de economische crisis en de begrotingsperikelen. Het communautaire luik was immers doorgeschoven naar Jean-Luc Dehaene, die door de koning belast werd met het opstellen van een voorstel ten gronde voor de premier en de voorzitters van de meerderheidspartijen over BHV en de institutionele problemen. De oud-premier werkte in alle discretie en legt de maandag na de paasvakantie premier Leterme en de voorzitters van de meerderheidspartijen en de groenen zijn voorstellen voor. De gesprekken verliepen moeizaam, temeer omdat Open Vld-voorzitter Alexander De Croo bij zijn deadline bleef dat er tegen de plenaire Kamerzitting van donderdag een oplossing moest zijn.
Woensdagavond zegde De Croo het vertrouwen in de regering op, wat donderdagvoormiddag door het partijbestuur bevestigd werd. Na een korte ministerraad reed Yves Leterme naar de koning om het ontslag van zijn regering aan te bieden. De vorst hield dat in beraad en stuurde Didier Reynders zaterdag uit om te polsen of er nog onderhandelingen mogelijk waren. Dat bleek niet het geval en maandagnamiddag vroeg de MR-voorzitter het staatshoofd om van zijn opdracht ontlast te worden. Kort daarop maakte Leterme zijn opwachting op het paleis en kreeg hij van koning Albert te horen dat hij het ontslag van de regering aanvaarde. (belga)
