UPDATE Elio Di Rupo zet zijn preformateursopdracht vanaf zaterdag voort. In tussentijd - morgen en vrijdag - zal de koning de betrokken partijvoorzitters ontvangen. Het voorstel voor de overheveling van bevoegdheden van de federale staat naar de deelstaten dat momenteel op de tafel ligt, "geeft de deelstaten een nooit geziene actieradius".
Na een onderhoud van twee uur en half vertrok Di Rupo omstreeks 18 uur opnieuw bij de koning. Uit het verslag van Di Rupo blijkt nog dat er "belangrijke vooruitgang" werd gemaakt. Daarom heeft de koning hem gevraagd zijn opdracht vanaf zaterdag opnieuw voort te zetten, de preformateur heeft dit aanvaard. Opvallend is dat het paleis in een mededeling expliciet verwijst naar de responsabilisering van de deelstaten.
Financiering en autonomie
Di Rupo werd door de koning gevraagd twee domeinen "uit te diepen". Enerzijds "de autonomie en de responsabilisering van de gefedereerde entiteiten voor hun nieuwe bevoegdheden om de bloei van elke entiteit mogelijk te maken" en anderzijds "de duurzame financiering van de federale staat voor de bevoegdheden en verplichtingen die hij zal blijven op zich nemen". Uit het verslag van Di Rupo blijkt nog dat er "belangrijke vooruitgang" werd gemaakt.
Verantwoordelijkheid nemen
Di Rupo roept de partijen die onderhandelen over de staatshervorming op hun verantwoordelijkheid te nemen en bereid te zijn toegevingen te doen. Indien de overdracht van de 15,8 miljard euro aan bevoegdheden die nu op tafel liggen zou worden geconcretiseerd, dan zou het zwaartepunt "op een bepalende wijze" naar de deelstaten verschuiven, benadrukte Di Rupo. Over de responsabilisering van de deelstaten is volgens hem een compromis mogelijk als "alle partijen aanvaarden dat de gebruikte criteria er niet toe leiden dat een deel van de bevolking armer wordt".
Hij zei te hebben aanvaard zijn preformatieopdracht voort te zetten "uit staatszin en in de hoop op een redelijke termijn te kunnen afronden". Zaterdag gaat Di Rupo zelf opnieuw met de delegatieleiders rond de tafel zitten. Voordien staat nog een gesprek met de vorst geprogrammeerd.
Nooit geziene actieradius
Hij stelde dat de lijst van materies die wordt besproken en geheel of gedeeltelijk zouden kunnen worden overgeheveld, "aanzienlijk" is. Samen zijn ze goed voor een bedrag van 15,8 miljard euro. "Als de voorstellen die ik op tafel heb gelegd worden geconcretiseerd, dan maken we een bepalende verschuiving mee van het zwaartepunt naar de deelstaten", sprak Di Rupo. Hij had het over "een nooit geziene actieradius voor de deelstaten. Naast de 7 miljard euro die van de inkomsten van de sociale zekerheid komen, zou 49 procent van de federale inkomsten onder de verantwoordelijkheid van de gewesten en gemeenschappen vallen".
Belangrijke plaats
De preformateur gaf toe dat de notie van het responsabiliseren een belangrijke plaats in de onderhandelingen heeft ingenomen en dat er een groot verschil in aanpak bestaat rond de tafel. Sommigen willen responsabilisering beperken tot het toekennen van financiële middelen volgens de personenbelasting, terwijl dit voor anderen onaanvaardbaar is. Hij haalde daarbij het voorbeeld van Brussel-hoofdstad aan, dat in 2008 19 procent bijdroeg tot het bbp, maar waarvan haar aandeel in de inkomsten van de personenbelasting slechts 8 procent bedroeg.
"Tussen de twee standpunten zoek ik naar een tussenweg", ging Di Rupo. Hij meent dat responsabilisering een synoniem moet zijn voor winst of verlies van financiële middelen in functie van specifiek beleid dat de deelstaten voeren. Belangrijker voor hem is dat de gebruikte responsabiliseringscriteria er niet toe mogen leiden dat een deel van de bevolking armer wordt. "Als alle partijen rond de tafel dit principe aanvaarden, is het mogelijk om de modaliteiten uit te werken van de notie responsabilisering", aldus Di Rupo.
Wat de financieringswet betreft, die moet volgens Di Rupo worden aangepast om de financiële effecten van de zesde staatshervorming te integreren en om de vastgestelde anomalieën te corrigeren. Maar om deze staatshervorming te doen slagen, "zullen we op termijn de financiering van de deelstaten en de federale staat moeten garanderen zodat iedereen zijn bevoegdheden en verplichtingen kan uitoefenen".
Toegevingen doen
Di Rupo blikte nog vooruit naar zaterdag, wanneer hij opnieuw met de delegatieleiders gaat onderhandelen. Ze zullen het daarbij hebben over de inhoud van de materies die zouden kunnen worden overgeheveld, de modaliteiten om de deelstaten deze materies met voldoende autonomie en responsabilisering te kunnen laten uitoefenen en B-H-V. "Ik hoop dat wij na deze fase snel en concreet kunnen overgaan naar de fase van de onderhandeling van het regeerakkoord", zei de preformateur.
Hij stelde dat elke partij nu in staat moet zijn toegevingen te doen en moet kunnen aanvaarden dat men niet alles kan bereiken wat men wil. "Dit compromis over de institutionele kwesties is des te dringender, gezien het andere titanenwerk dat ons te wachten staat", verwees Di Rupo naar de zoektocht naar 25 miljard euro tegen 2015.
Hij benadrukte dat de voorbije drie jaar nooit een voorstel tot staatshervorming werd gedaan dat zo ver was uitgewerkt, met zoveel diepgang en details. "Het zou bijzonder erg zijn geen rekening te houden met de mening van de bevolking waarvan de meerderheid de splitsing van België niet vraagt, maar wel evenwichtige hervormingen voor meer stabiliteit en welvaart", besloot Di Rupo, volgens wie het nu "tijd is om te kiezen".
De Wever
N-VA-voorzitter Bart De Wever reageerde vandaag kort op de verlenging van de opdracht van preformateur Elio Di Rupo. Zo hoopt hij dat met die toegevoegde tijd "de mogelijkheid geschapen wordt om het debat over meer autonomie voor de deelstaten voort te zetten en om parallel het debat over de financiële verantwoordelijkheid en de responsabilisering van de deelstaten te voeren". Voorts hoopt de N-VA "dat er bij de Franstalige partijen een fundamentele bereidheid bestaat om dit levensnoodzakelijke debat ten gronde aan te gaan".
Ernstig werk
CD&V-voorzitter Wouter Beke is blij dat preformateur Elio Di Rupo de deur opent om het debat over de responsabilisering van de deelentiteiten uit te diepen. Hij wijst erop dat hij, sinds de eerste bespreking over de staatshervorming, steeds heeft gezegd dat voor zijn partij twee uitgangspunten belangrijk zijn. Enerzijds is er het homogeniseren van de bevoegdheidspakketten om efficiënt bestuur mogelijk te maken. Daar zijn nog een aantal blinde vlekken die moeten worden uitgeklaard, aldus Beke, die toegeeft dat er de voorbije weken op dat domein ernstig werk is geleverd.
Financieringswet
Anderzijds is er het responsabiliseren van de verschillende overheden, dus ook de herziening van de financieringswet. "Ik heb dat punt telkens aan bod laten komen, de andere partijen zijn ons nu gevolgd", luidt het. Beke wijst erop dat hij zondagnacht heeft gevraagd om een uitdieping van dat debat en is blij dat de preformateur nu de deur opent om het debat te kunnen voeren.
Responsabilisering
De christendemocratische voorzitter stelt voorts dat het punt niet is dat een partij de onderhanddelingen armer moet verlaten. Het draait er volgens hem om dat de deelentiteiten worden geresponsabiliseerd, zodat er meer mensen aan het werk kunnen raken. Dat leidt dan weer tot meer belastingsinkomsten en goed bestuur, redeneert Beke.
Sp.a
Voor sp.a-voorzitster Caroline Gennez is het belangrijk dat de staatshervorming een evenwichtig compromis is. Dat houdt in dat de interpersoonlijke solidariteit, sociale zekerheid en de rechten van mensen federale materie blijven, maar ook dat de deelentiteiten de instrumenten krijgen om verantwoordelijkheid op te nemen voor hun eigen bevoegdheden en kunnen worden gesanctioneerd of gefeliciteerd voor hun eigen beleid.
Evenwicht
Gennez wijst er daarbij op dat haar partij daarom bijvoorbeeld op het vlak van arbeidsmarktbeleid een soort van bonus-malus heeft voorgesteld of waarom een aantal anomalieën in de financieringswet moeten worden aangepakt waardoor de geldstromen niet geheel transparant verlopen. "Als die twee zaken in evenwicht zijn, dan hebben we een evenwichtige staatshervorming", aldus de socialistische voorzitster. (belga/sps/ep/ka)
