UPDATE Preformateur Elio Di Rupo zou vanmiddag om 15.30 uur aan koning Albert II op het Paleis in Laken een verlenging van zijn opdracht als preformateur vragen. De contacten van gisteren zouden de standpunten over de herziening van de financieringswet niet dichter bij mekaar hebben gebracht. Di Rupo vraagt meer tijd om daar verandering in te brengen. Andere bronnen, vooral in de Franstalige media, verwachten dan weer dat Di Rupo de handdoek zal gooien door de totaal geblokkeerde situatie rond de financieringswet.
Dat De Wever de financieringswet weer op tafel gooide, heeft Di Rupo naar verluidt slecht verteerd. Volgens heel wat insiders zou de N-VA eind juli zijn akkoord gegeven hebben om niet fundamenteel te raken aan de financieringswet. Bij N-VA zegt men nu dat dat een voorwaardelijk akkoord was: enkel als er voldoende bevoegdheden zouden overgeheveld worden naar de deelstaten, zou De Wever de financieringswet niet op tafel gooien. Net nu dat wat tegenviel, toverde een vermoeide De Wever die financieringswet toch weer boven. Dat zou de Franstaligen in het verkeerde keelgat geschoten zijn en veroorzaakt de huidige impasse.
Gisteren
Zoals maandag aangekondigd, had de preformateur gisteren een aantal bilaterale contacten. Zo had hij een onderhoud met N-VA-voorzitter Bart De Wever en zat hij nadien rond de tafel met de voorzitters van de Franstalige partijen die betrokken zijn bij de gesprekken over de staatshervorming (PS, cdH en Ecolo).
Verrassing
Het gesprek met de Franstaligen ging gisteren omstreeks 17.00 uur van start. Even voor 19.00 uur werd, tot verrassing van verschillende onderhandelaars, bij het Paleis vernomen dat Di Rupo vanmiddag verslag zou uitbrengen van zijn opdracht. De preformateur had immers niet aan iedereen laten weten dat hij naar het Paleis zou trekken.
Discreet
Over de inhoud en uitkomst van de gesprekken bleven de betrokken partijen erg discreet. Verschillende partijen hebben overigens nog geen bilateraal onderhoud met Di Rupo gehad. Uit goede bron werd niettemin vernomen dat Di Rupo aan de koning een verlenging van zijn preformatie-opdracht zou vragen. Het meningsverschil dat aan de oppervlakte kwam na de vraag van De Wever over de herziening van de financieringswet zou niet zijn weggewerkt. Er zou op dit moment geen toenadering zijn over het standpunt van de N-VA-voorzitter over de omvang van de herziening en het Franstalig standpunt.
Dat De Wever maandag tijdens de plenaire vergadering van de onderhandelaars de vraag over een grondige herziening van de financieringswet op tafel had gelegd, werd bij de Franstaligen niet op applaus onthaald. Mogelijk heeft Di Rupo van De Wever en de Franstalige partijen te horen gekregen dat ze nog steeds een akkoord willen bereiken om tot echte onderhandelingen over een staatshervorming en een regeringsvorming over te gaan.
De Wever onwel
De plenaire vergadering tussen de preformateur en de voorzitters van CD&V, N-VA, sp.a, Groen!, Ecolo en cdH en PS-vicepremier Laurette Onkelinx, die maandag om 15.30 uur van start was gegaan, werd om 19 uur vervroegd stopgezet nadat N-VA-voorzitter Bart De Wever onwel was geworden. Er bleek al bij al niets ernstigs aan de hand te zijn. Intussen is De Wever na een nachtje rust alweer fit genoeg om weer aan de slag te gaan, luidt het bij de N-VA.
De woordvoerder van Di Rupo weigerde meer toelichting te geven over het onderwerp van de bilaterale contacten. Wel valt aan te nemen dat het gaat over de financieringswet en de financiële responsabilisering van de deelentiteiten. Dat punt werd maandag aangesneden door De Wever, maar veroorzaakte een scherpe reactie bij PS en Ecolo.
Financieringswet
Het cdH is genuanceerder, al wil de partij van Joëlle Milquet niet meegaan in het volledig herschrijven van de tekst zoals, zo luidt het, de Vlaams-nationalisten vragen. "We zijn niet speciaal bang om de zaak aan te snijden. We zullen er in elk geval over moeten praten, al is het maar om bepaalde elementen uit de onderhandelingen over de overdracht van bevoegdheden en hun financiering te integreren", aldus de Franstalige humanisten.
Over de eventuele herziening van de financieringswet, preciseert het cdH dat er geen verschil in standpunt is tussen het cdH en de twee andere Franstalige partijen die rond de tafel zitten, met name PS en Ecolo.
De financieringswet zal in elk geval moeten worden aangepast om de nieuwe overdracht van bevoegdheden en hun financiering te organiseren, en eventueel een aantal punctuele anomalieën corrigeren, maar wat geen enkele Franstalige wil is dat de volledige financieringswet en zijn evenwichten in vraag worden gesteld.
Ingewikkeld kluwen
Met de financieringswet wordt verwezen naar de Bijzondere Wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de gemeenschappen en gewesten, dus de wet die de financiering van de gewesten en gemeenschappen vastlegt. De middelen van de deelentiteiten zijn grotendeels afkomstig van het federale niveau, dat belastingen int en middelen doorstort naar de gewesten en gemeenschappen. De staatshervormingen van 1993 en 2001 hebben de financieringswet op een aantal punten gewijzigd. Het mechanisme dat de geldstromen tussen de verschillende niveaus regelt, is een ingewikkeld kluwen geworden. Het werd de voorbije jaren meermaals aangeklaagd, omdat het als gevolg heeft dat de deelstaten elk jaar meer doorgestort krijgen vanuit de federale overheid, en die dus steeds minder over houdt.
Tot 2013
Voor de verkiezingen hamerde minister van Begroting Guy Vanhengel (Open Vld) er geregeld op dat het systeem nog maar enkele jaren werkbaar zou zijn, tot 2012, of hooguit 2013. Hij deed die uitspraak bijvoorbeeld nog naar aanleiding van de begrotingscontrole, toen bleek dat de federale overheid dankzij de betere conjunctuur, op 300 miljoen euro extra belastingen kon rekenen, maar 547 miljoen euro moest doorstorten naar de deelentiteiten. Ook zijn collega van Financiën, Didier Reynders (MR), wees op de noodzaak om het systeem tegen het licht te houden, niet voor het eerst in de afgelopen jaren trouwens.
Gewesten
De middelen waarover de gewesten beschikken, hangen grotendeels af van de doorstortingen van een gedeelte van de personenbelastingen en voor een kleiner deel van eigen inkomsten afkomstig van belastingen die ze zelf mogen heffen, zoals registratierechten, successierechten, de belasting op inverkeerstelling en de verkeersbelasting. De gemeenschappen hebben zelf geen fiscale ontvangsten. Hun inkomsten hangen enkel af van de herverdeling van de personenbelasting en de btw.
Op het kabinet van ontslagnemend staatssecretaris voor Begroting Melchior Wathelet preciseert men dat volgens de laatste cijfers de uitgaven van de federale overheid 141 miljard euro bedragen: 30 miljard euro primaire uitgaven, 11 miljard schuldenlast, 68 miljard uitgaven in de sociale zekerheid en 32 miljard uitgaven in de gezondheidszorg. De transfers naar de gemeenschappen en gewesten bedragen 36 miljard euro. Het gaat om 16 miljard doorstorting uit de personenbelasting, 13 miljard uit de btw-ontvangsten, 1 miljard als dotatie voor het kijk- en luistergeld en 1 miljard andere dotaties. De eigen fiscale ontvangsten bedragen 5 miljard euro.
Ze komen dus overeen met een kwart van de uitgaven van de federale overheid, waarvan het grootste deel naar onderwijs gaat. Tijdens de huidige onderhandelingen is sprake van een overdracht van bevoegdheden voor een bedrag van 12 tot 15 miljard euro. Daardoor zou die verhouding nog toenemen. (belga/lpb/sps/adv)
