Proces Joe Van Holsbeeck: grote maatschappelijke respons

HLN background   Maandag begint voor het Brusselse hof van assisen het proces over de roofmoord op Joe Van Holsbeeck. De dood van de zeventienjarige jongen, op 12 april 2006, bracht doorheen heel de samenleving een grote schokgolf teweeg. Zowel op politiek vlak als op straat kwamen er reacties op het geweld dat zo'n jong slachtoffer had geëist, en op het feit dat de dader eveneens slechts zeventien jaar oud was.

De moord op Joe Van Holsbeeck had onder meer tot gevolg dat de besprekingen van de wetswijzigingen van het jeugdbeschermingsrecht, die al enige tijd aan de gang waren, in een stroomversnelling geraakten. Op 4 mei 2006 keurde de Kamer het wetsontwerp al goed en op 16 oktober trad de nieuwe wet in werking. Die gaf jeugdrechters meer middelen om op te treden tegen minderjarigen die over de schreef gingen.

Tussendoor, in de zomer van 2006, richtte de federale regering ook speciale contactpunten op in alle politiezones. Scholen, ouders en leerlingen kunnen er terecht om gewelddadige feiten van jongeren of gevallen van steaming te melden.

De reactie van de samenleving kwam nog sneller op gang. Toen kort na de feiten bekendgemaakt werd dat de daders vermoedelijk van Noord-Afrikaanse origine waren, wat later fout bleek, riepen de Brusselse imams de gelovigen op om de daders aan te geven bij het gerecht. Later bleek het evenwel om twee Poolse jongeren te gaan, wat de Poolse gemeenschap in België dan weer aanzette om op 30 april een herdenkingsmis te houden voor Joe Van Holsbeeck.

Intussen was op 23 april al een Stille Mars gehouden die 80.000 mensen op de been bracht. In de nasleep daarvan werden verschillende verenigingen opgericht. De Franstalige vzw Non-Violence à l'école, opgericht in januari 2007, hield het niet lang uit en ging in maart 2008 al ter ziele. Beter verging het de vzw Zinloos Geweld. Die hield in april 2008 al haar tweede Campagne tegen Zinloos Geweld onder de titel 'Geweld begint waar respect eindigt'. De actie, met het ondertussen bekende vlindertje als symbool, kon rekenen op de steun van een resem bekende Belgen zoals Gella Vandecaveye, Steven Defour en Freddy De Kerpel.

De omgeving van Joe Van Holsbeeck zelf zat ook niet stil. Zijn vrienden verzamelden niet minder dan 255.000 handtekeningen die ze nauwelijks twee weken na de feiten, op 1 mei 2006, overhandigden aan premier Guy Verhofstadt. Daarbij riepen de jongeren op tot meer veiligheid en een dialoog tussen de politici en de jeugd. Het duurde wel even voor hun oproep gehoor kreeg. Pas in februari 2007 werden Joe's vrienden ontvangen, eerst door ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken Laurette Onkelinx en Patrick Dewael, en nadien door minister van de Franstalige Gemeenschap voor Hulpverlening aan de Jeugd Catherine Fonck.

De verontwaardiging over de feiten trok niet weg. Toen in augustus 2006 bekend raakte dat een van de daders, de zestienjarige Mariusz O., die in de gesloten instelling van Kasteelbrakel was opgesloten, op uitstap naar een wedstrijd van de Rode Duivels had mogen gaan, leidde dat tot een storm van protest. (belga/jv)