"De holocaust ontstond vooral uit de interactie van het discours van nationaalsocialistische beleidsmakers, reeds lang voor WOII, met uitspraken als 'het einddoel is in ieder geval dat we deze pestbuil volledig uitbranden' - en de wijze waarop anderen dit interpreteerden, vormgaven en tot in zijn meest extreme vorm doorvoerden". Dat stelt Fabian Van Samang in Campuskrant over zijn Leuvens doctoraat waarin hij het discours van Hitler analyseerde.
Van Samang wijst erop dat Hitler vaak uitdrukkingen gebruikte zoals "Die Endlösung der Judenfrage" die tot velerlei interpretaties kunnen leiden. "Deze zijn ook oorzaak van een holocaust met verschillende snelheden. Mensen met een uitgesproken antisemitische overtuiging konden hun handelingen rechtvaardigen door te verwijzen naar en het hanteren van dezelfde bewoordingen, maar door er een andere invulling aan te geven".
"Op die manier werd het mogelijk dat uiteenlopende initiatieven werden genomen door de uiteenlopende interpretatie van soortgelijke uitspraken. Meer dan eens werden persoonlijke initiatieven op lagere beleidsniveaus kracht bijgezet door te verwijzen naar uitspraken van hiërarchische oversten die naar alle waarschijnlijkheid in oorsprong geen genocidale reikwijdte hadden", aldus Van Samang.
De conclusies zijn ook vandaag relevant. "Elk woord van een politicus kan anders geïnterpreteerd worden als het uit zijn context gelicht wordt. Vandaar het grote gevaar van oneliners. Er zijn partijen die daar op drijven. Het Vlaams Belang bijvoorbeeld slaakt een kreet over de hoofddoeken, wetende dat dit uit zijn context gerukt zal worden. Buiten beeld voegen ze daar uitspraken aan toe die een en ander kunnen relativeren. Dat soort uitspraken zou ik ook bij nazifunctionarissen verwachten", aldus Van Samang. (belga/sps)
