De moneyman, de bleiter of de lefty: wordt één van deze drie Obama's uitdager?

De primary of voorverkiezing in New Hampshire volgende week is de echte start, maar de caucus in Iowa vandaag kan toch al een beetje aangeven in welke richting we moeten gaan zoeken voor de uitdager van president Barack Obama bij de presidentsverkiezingen dit najaar. Er zijn drie namen die er voorlopig bovenuit steken bij de Republikeinen: Mitt Romney (de moneyman), Ron Paul (de meest linkse Republikein) en Rick Santorum. Na een wat tamme start, kwam er de afgelopen uren toch wat dynamiek in de campagnes van die drie in Iowa. We kregen zowaar een passionele Romney (een man die synoniem staat voor saai) te zien, en deze race naar het Witte Huis heeft nu ook een goeie ouderwetse "bleiter": Santorum begon met zijn vrouw te wenen op een bijeenkomst in Newton.

Dat deden ze naar aanleiding van een vraag of de Santorums wilden reageren op de kritiek die op een zender (Fox) was geuit omdat Rick en zijn Karen hun doodgeboren baby een nachtje mee naar huis hadden genomen om te kunnen laten zien aan hun andere kinderen, en over hoe de Santorums die tegenslag uit 1996 nog altijd politiek ten gelde maken. Karen Santorum, die al een boek over etiquette-regels voor kinderen schreef (Everyday Graces: Child's Book Of Good Manners), publiceerde eefectief het 132-bladzijden tellende relaas "Letters to Gabriel: The True Story of Gabriel Michael Santorum" met daarin die anecdote. Ze zou ook bij een journalist van The New York Times Magazine hebben aangedrongen om heel erg te focussen op het trauma met Gabriel toen die een profielstuk van haar maakte, maar één detail niet te vernoemen: namelijk dat zij en haar echtgenote een nacht met het babylijkje hadden geslapen.

Opus Dei
Santorum zou het straks wel eens kunnen halen in Iowa. Hij is de extreemste van de drie die in pole-positie zitten, en behoorlijk controversieel. Hij is een katholiek, vindt dat missen in het Latijn moeten (hij woont er zo elke week minstens twee bij in de Saint Catherine of Siena Church in Washington), is ook een aanhanger van Opus Dei (hij was zelfs gastspreker in Rome bij de 100ste verjaardag van de geboorte van stichter Josemaria Escriva). Hij is ervan overtuigd en verklaart ook regelmatig dat de scheiding tussen kerk en staat onzin is, en dat John F. Kennedy een "geloofsverrader" was omdat hij als katholiek wél voor die scheiding was. Hij is ook tegen abortus, tegen stamcellenonderzoek en bijzonder anti-homoseksueel.

En dan is er dit: Santorum heeft een talent om zaken wel heel erg te verdraaien. Zo heeft hij al verschillende keren op conservatieve bijeenkomsten gezegd dat George Bush, zijn idool, eigenlijk een katholiek is. Zijn redenering is dat alles wat Bush heeft gedaan als president strookt met het katholieke ideaal en dat hij dus - al beseft hij het zelf niet - eigenlijk een katholiek is.

"Geen toeval dat priestermisbruik in linkse steden plaatsvond"
In 2005 schreef Santorum naar aanleiding van het losbarsten van de schandalen over seksueel misbruik door priesters en bischoppen in de Amerikaanse katholieke kerk dat die de schuld waren van cultureel liberalisme en moreel relativisme in de VS eerder dan van de kerk zelf. "Het is geen toeval dat het vooral in linkse steden zoals Boston, de meest linkse stad van Amerika gebeurde". Ted Kennedy interpelleerde hem daarover in de Senaat: "U zegt dus dat de inwoners van Boston verantwoordelijk zijn voor het misbruik door de priesters?" Santorum heeft terzake nooit zijn excuses aangeboden.

Privacy? Staat niet in de grondwet
Maar misschien het meest verontrustende is Santorums standpunt dat volgens hem de Amerikaanse grondwet het recht op privacy niet erkent, iets wat hij zelfs doortrekt naar de huwelijkssfeer. Hij vindt bijvoorbeeld dat een vrouw niet het recht heeft om voorbehoedsmiddelen te gebruiken, en dat als ze dat wel doet, ze in feite haar man bedriegt en strafbaar zou moeten zijn. Voorbehoedsmiddelen zijn volgens Santorum "een vrijgeleide om seksuele dingen te doen die tegen de natuur zijn".

Romney gaat er voor
De jongste dagen zag de aanhang van deze hyperconservatieve katholiek aanzwellen, maar waarschijnlijk pikt hij fans van Michelle Bachmann en Rick Perry op, de ondertussen behoorlijk lamgeslagen andere extreme kandidaten. Ron Paul en Mitt Romney lijkt het weinig te deren. Romney was opvallend strijdvaardig in zijn laatste speeches, iets wat we niet van hem kennen ("We gaan dat hier winnen!"). Maar hij lijkt nog steeds niet boven 25 procent van de Republikeinse steun te komen, ondanks het feit dat hij op dit moment de enige kandidaat is die het grote geld kan aantrekken om campagne te voeren. Paul is te links volgens de geldschieters en Santorum te extreem.

Geen al te goeie barometer
De voorverkiezing is overigens niet meteen de beste barometer. Ten eerste is het een caucus, wat betekent stemmen niet uitgebracht worden door individuele Republikeinen in een hokje, maar in groep, vaak in een kerk of zelfs bij mensen thuis. Caucussen zijn doorgaans erg onrepresentatief is al gebleken. Ten tweede heeft Iowa de jongste 25 jaar nog maar twee keer een kandidaat naar voren gekomen die later ook de genomineerde werd om deel te nemen aan de verkiezingen. In 2008 zat John McCain zelfs niet in de top 3. Het echte werk begint dus pas op 10 januari in New Hampshire, gevolgd door South Carolina (21 januari) en de bijzonder belangrijke primary op 31 januari in Florida. (mvl)